Financiële steun bij vastgoed: wat kan en waar moet je op letten?

Een eigen woning kopen blijft voor veel mensen een belangrijke stap. Vaak krijgen kopers daarbij steun van ouders of grootouders om hun plannen sneller te realiseren. Zo’n financieel duwtje in de rug kan verschillende vormen aannemen, maar het is belangrijk om dit goed doordacht aan te pakken.

Bij zo’n ondersteuning komt immers meer kijken dan enkel een overschrijving. Ook fiscale en juridische aspecten spelen een rol, waardoor het interessant is om stil te staan bij de verschillende mogelijkheden en de bijhorende aandachtspunten.

Daarnaast blijven veel jongeren vandaag wat langer thuis wonen om extra te kunnen sparen. Gemiddeld verlaten ze rond hun 26ste het ouderlijk huis. Toch blijkt een financieel duwtje vaak een must bij de aankoop van een eerste woning. Geld schenken is daarbij de meest gebruikte optie, al bestaan er ook andere manieren om financieel te helpen.

Geld schenken
Geld schenken kan letterlijk van hand tot hand (een handgift), maar in de praktijk wordt het geld meestal overgeschreven van de rekening van de (groot)ouders naar die van het (klein)kind. Dat gaat snel en eenvoudig, maar er zijn aandachtspunten.

Kies de juiste rekening
Een doordachte keuze van het rekeningnummer waarop het geld wordt overgeschreven, is van belang als jouw (klein)kind samen met een partner een woning koopt en – vooral – als de relatie op de klippen zou lopen.
Het is het veiligst om het geld over te schrijven op een rekening die alleen op naam van het kind staat. Als er op een gemeenschappelijke rekening wordt gestort, kan er later discussie ontstaan over de vraag aan wie de schenking gebeurde.

Stel bewijsdocumenten op
Tussen de schenker en de ontvanger stel je best een bewijsdocument op dat door beiden wordt ondertekend. Zo’n document bewijst niet alleen dat het om een schenking gaat, maar kan ook de voorwaarden en modaliteiten vastleggen, bijvoorbeeld dat het geld enkel voor de aankoop van een woning mag dienen.

Denk na over registratie
Op een hand- of bankgift moet je geen schenkbelasting betalen, maar ook geen erfbelasting, op voorwaarde dat de schenker nog vijf jaar blijft leven na de schenking.
Om die datum vast te leggen, kan je werken met een bewijsdocument. Sinds kort kan dat ook digitaal ondertekend worden.
Wil je de erfbelasting vermijden, dan kan je de schenking laten registreren. In Vlaanderen en Brussel bedraagt de registratiebelasting 3% tussen (groot)ouders en (klein)kinderen.

Anticipeer op het noodlot
Wat als het kind eerder overlijdt dan de schenker? Met een “beding van terugkeer” kan de schenking zonder erfbelasting terugkeren naar de ouder. Vaak kiezen ouders ervoor om het geld terug te krijgen in plaats van mede-eigenaar te worden van een woning.

Grootouders zijn beperkt
Grootouders kunnen niet onbeperkt schenken aan kleinkinderen. Door het wettelijk erfrecht moeten de kinderen samen minstens de helft van de nalatenschap krijgen. Over de andere helft kunnen grootouders vrij beschikken.

Een grond of woning schenken
Je kan ook vastgoed rechtstreeks schenken. Op zo’n schenking moet altijd schenkbelasting worden betaald. De tarieven stijgen naarmate de waarde van het pand hoger is en hangen af van de verwantschap.
Als jouw kind later met een partner investeert in de renovatie of bouw, leg je best afspraken schriftelijk vast over wie wat investeert en welke vergoeding daar tegenover staat bij een eventuele relatiebreuk.

Een woning verkopen
Soms is verkopen fiscaal interessanter dan schenken. In Vlaanderen betaalt een kind voor een eigen gezinswoning (onder voorwaarden) slechts 2% registratiebelasting, terwijl schenkbelasting kan oplopen tot 27%.
Het moet wel om een echte verkoop gaan. Het kind moet de prijs effectief betalen, eventueel via een lening. Constructies waarbij de prijs wordt geschonken of kwijtgescholden, zijn niet toegestaan. Wel kan de betaling gespreid worden.

Een lening geven
Wil je geen definitieve schenking doen, dan kan je geld uitlenen aan je kind. Stel dan best een leningsovereenkomst op met duidelijke afspraken over bedrag, termijn en eventueel interest. Vraag je interest, dan moet je kind roerende voorheffing betalen. Ook bij overlijden van je (klein)kind is een lening belangrijk: die kan als schuld van de nalatenschap worden afgetrokken.
Een latere kwijtschelding van de lening is mogelijk en wordt dan als een schenking beschouwd, met opnieuw de risicotermijn van vijf jaar.

Geïnspireerd op een artikel uit De Tijd.